Johanna “Jo” Hartman-Kist 101 jaar

Hollandscheveld - Johanna Kist werd geboren op 07-07-1916 als dochter van Albert Kist en Aaltje Achterveld aan het Krakeel. In het gezin Kist groeiden 6 kinderen op. Fy als oudste, vervolgens Jentje en hierna Johanna welke is overleden. De volgende dochter die werd geboren in Huize Kist werd opnieuw vernoemd en was dus de Johanna waar wij over spreken.Na Johanna werden nog twee zoons geboren: Wolter en Aaldert.

Na de periode aan de Coevorderstraatweg verhuisde het gezin naar een klein boerderijtje aan de Molenweg in Tiendeveen. De kinderen gingen lopend naar school, ook wel in de volksmond genoemd: “De Witte Schoele” an `t kanaal in Noordseschut. Hier kon vader Albert Kist naast zijn werk in het veen ook nog wat vee grootbrengen. Ze hadden dan ook gratis eieren en geitenmelk.

Jo ging na haar schooltijd gelijk aan het werk zoals gebruikelijk was in die tijd. Iedereen in het gezin moest al van klein af meehelpen om zo samen met vader en moeder het huishouden draaiende te houden. Eerst ging Jo werken als “meid” bij bakker Bosman, vervolgens bij dokter Jongebreur, overdags als hulp in de huishouding, maar ‘s avonds moest Jo ook nog de medicijnen klaarzetten in het kastje voor de patiënten. De arts was een lieve man, maar zijn vrouw het tegenovergestelde. Dreigend kon ze vragen: “Jo, waar is je witte schort?”. Deze moest namelijk gedragen worden over haar bonte schort. Ook werkte Jo nog diverse jaren in het huishouden van boer Kloosterman aan de Coevorderstraatweg.

Maar het bloed begon bij Jo te kriebelen want ze had gehoord van een nicht, dat er in het Grote Westen van Nederland de lonen stukken hoger waren. En dat trok Jo wel. Als 20-jarige ging ze bepakt en bezakt met een volle koffer per trein naar het grote Amsterdam. Ze reisde nog verder per bus bij een zeer deftige Indische familie Groes in het statige Aerdenhout. Jo kreeg hier heel andere werkzaamheden opgedragen. Ze moest koken voor de familie en uiteraard ook ‘s avonds het diner opdienen. Naast haar waren er meerdere mensen aan het werk voor de familie. Zo hadden ze een soort butler die ook ‘s avonds met een lamp langs de villa de ronde maakte en keek of alle ramen wel waren afgesloten. Tevens was er nog een hulp voor het schoonmaken en om de was te doen. En wat Jo in Drenthe verdiende door een volle week hard te werken, verdiende ze hier in een dag werk en deed ze wat ze erg mooi vond en ook steeds beter leerde hoe met Inheemse- en Indische gerechten om te kunnen gaan.

Maar er was toch iets, waarom ze Drenthe niet kon vergeten en dat waren niet alleen haar ouders en zussen en broers. Tot over haar oren was ze verliefd op Evert Hartman. Als ze thuis was, genoten ze van het bij elkaar zijn en in het weekend samen naar de kerk en dan hele stukken samen wandelen. Evert bezocht haar ook per trein zo vaak het maar mogelijk was.

Totdat de oorlog zich meldde en Evert steeds meer druk op Jo ging uitoefenen van: Kom naar huis, hier zal het minder gevaarlijk zijn dan in het westen. Jo heeft dus in 1939 haar koffers weer gepakt en is richting Tiendeveen gereisd. Dit alles wel tot spijt van de familie in Aerdenhout, want die waren super blij met de lieve “Jo”. Als blijk van waardering stuurden ze elk jaar een brief met een biljet van 100 gulden. Een werkelijk vorstelijk bedrag voor die tijd. Evert vond dit zo’n mooi gebaar, dat hij elk jaar een “vette” kip slachtte en die per bode richting Aerdenhout verstuurde.

Nog voor de oorlog vonden Evert en Jo, dat ze toch wilden trouwen en dit gebeurde dan ook. Op 26-12-1939 trouwden Evert Hartman en Jo Kist. De ene dag in de kerk en de volgende dag in het gemeentehuis van Hoogeveen. Ze kregen vijf kinderen: Hillie werd geboren op 17-06-1945, Aly op 09-03-1947, Jan op 29-09-1949, Jentje Johanna (met roepnaam Jenny) op 27-04-1952 en als laatste een jongen: Bert en die werd geboren op 03-05-1956. Na het trouwen gingen Evert en Jo wonen aan het Hollandscheveldse Opgaande (aan de rechterkant en net voorbij de rotonde van de Mr. Cramerweg). Deze woning brandde af en het gezin stond letterlijk op straat. Ware het niet dat een neef van Pa Hartman, Klaas Hartman (die ook aan het Opgaande woonden) gelijk aanbood : Kom maar bij ons inwonen!! Niet voor te stellen een gezin met vier kinderen wordt zo maar uitgenodigd om in te trekken bij ook een gezin met vijf kinderen.

Na een poosje als een groot gezin te hebben samen gewoond werd er een boerderijtje aangeboden aan het Zuiderdiep pal aan het uiterste puntje van de provinciegrens richting Slagharen achter het zogenaamde “Amstelbosje”. Hier werd het voorste gedeelte van het voorhuis geheel gesloopt en werd er een nieuwe woning aan de boerderij gebouwd. Zo konden vader en moeder Hartman behoorlijk wat vee grootbrengen, terwijl vader Hartman ook nog werkte in de Krim in de aardappelmeelfabriek.En hier werd ook de jongste telg van het gezin geboren: Bert.

‘s Avonds ging vader Hartman vaak richting Kerkenveld, waar hij in het kerkbestuur zat. Zo ook ging het gehele gezin zeker een en soms twee keer per zondag trouw door weer en wind op de fiets naar de kerk in Kerkenveld. Vanuit het Zuiderdiep trouwden vier van de vijf kinderen en bleven pa en ma Hartman met Bert alleen achter op de boerderij. Opnieuw gingen hun gedachten uit naar een woning in het dorp, dichtbij de kerk in Hollandscheveld. Er werd grond aangeboden aan de Dominee Kooimanstaat en vrij snel werd besloten te gaan verkassen naar Hollandscheveld. Er werd een nieuwe woning gebouwd. Bert kreeg trouwplannen en vertrok en pa en ma gingen rentenieren.Ware het niet, dat pa ziek werd en na een vrij kort ziekbed overleed op 03-09-1986.

Ma wilde niet alleen achterblijven in de grote woning en samen met de kinderen werd er besloten ma in te laten schrijven voor een aanleunwoning in Beatrix en moeders woning te gaan verkopen. Vrij vlug kwam er op een vrijdagmiddag een bericht : Er is een woning beschikbaar en maandag moet er een besluit worden genomen. Zeer snel met enkele afscheidstranen ging moeder akkoord en werd haar huisje met balkon ingericht op de derde verdieping met zicht op het zuiden en de Langedijk. Met veel plezier woonde Jo hier, totdat alles wat minder ging en ze niet meer zelfstanding daar kon blijven wonen. Moeder verhuisde intern naar de benedenverdieping.

Het is in de periode dat ze hier woont, dat Jan ziek werd en op 17 februari 2015 is overleden. Moeder verblijft veel in de `huiskamer ` waar alles met veel liefde voor haar wordt gedaan.

Om de reacties op dit artikel te lezen, dien je ingelogd te zijn.